આજના સમયમાં, જ્યારે દરેક વ્યક્તિ પોતાનો વ્યવસાય શરૂ કરવા માંગે છે, ત્યારે વારંવાર એક પ્રશ્ન મનમાં આવે છે: શું ફ્રેન્ચાઇઝીંગ એ યોગ્ય નિર્ણય છે? કેટલાક તેને સફળતાનો સરળ માર્ગ માને છે, જ્યારે કેટલાક તેને એક મોંઘો જુગાર માને છે. પરંતુ સત્ય ક્યાંક વચ્ચે રહેલું છે.
ફ્રેન્ચાઇઝી એ એક બિઝનેસ મોડેલ છે જેમાં તમે એક મોટા, સ્થાપિત બ્રાન્ડના નામ, પદ્ધતિ અને ઓળખનો ઉપયોગ કરીને તમારો પોતાનો વ્યવસાય શરૂ કરો છો. બદલામાં, તમે તે કંપનીને એક નિશ્ચિત રકમ, ફ્રેન્ચાઇઝ ફી અને માસિક રોયલ્ટી ચૂકવો છો. તે આકર્ષક લાગે છે, પરંતુ તેની પાછળનું વાસ્તવિક ચિત્ર સમજવું મહત્વપૂર્ણ છે.
ફ્રેન્ચાઇઝી શું છે?
સરળ શબ્દોમાં કહીએ તો, તમે કોઈ બીજાનું તૈયાર ઘર ભાડે લો છો, તેને સજ્જ કરો છો અને દુકાન ચલાવો છો. ડિઝાઇન, રંગ અને સજાવટ બધું પૂર્વનિર્ધારિત છે. તમારે ફક્ત તેનું સંચાલન કરવાનું છે.
ઉદાહરણ તરીકે, જો તમે મેકડોનાલ્ડ્સ અથવા ડોમિનોઝને ફ્રેન્ચાઇઝ કરો છો, તો તમારે મેનુમાં શું છે, વાનગીઓ શું છે અથવા પેકેજિંગ શું હોવું જોઈએ તેની ચિંતા કરવાની જરૂર નથી. આ બધું પૂર્વનિર્ધારિત છે. તમારું કામ ફક્ત સિસ્ટમને યોગ્ય રીતે સંચાલિત કરવાનું છે.
ભારતમાં ફ્રેન્ચાઇઝી બજાર હાલમાં ઝડપથી વધી રહ્યું છે. ખોરાક અને પીણાંથી લઈને કપડાં, શિક્ષણ, આરોગ્યસંભાળ અને પેટ્રોલ પંપ સુધી – ફ્રેન્ચાઇઝી મોડેલ દરેક જગ્યાએ પ્રચલિત છે.
ફ્રેન્ચાઇઝીંગના ફાયદા
ફ્રેન્ચાઇઝી ધરાવવાના કેટલાક નોંધપાત્ર ફાયદા છે જે તેને તમારા પોતાના પર વ્યવસાય શરૂ કરવાથી અલગ પાડે છે.
પૂર્વ-સ્થાપિત માન્યતા—જ્યારે તમે કોઈ જાણીતી બ્રાન્ડ સાથે બજારમાં પ્રવેશ કરો છો, ત્યારે લોકો તમને પહેલા દિવસથી જ ઓળખે છે. નવી બ્રાન્ડ બનાવવામાં જે વર્ષો લાગે છે તે દૂર થઈ જાય છે.
તાલીમ અને સહાય—મોટાભાગની ફ્રેન્ચાઇઝી કંપનીઓ વ્યાપક તાલીમ પૂરી પાડે છે. જો તમને વ્યવસાય ચલાવવાનો વધુ અનુભવ ન હોય તો પણ તમે શરૂઆત કરી શકો છો. તેઓ તમને શીખવે છે કે સ્ટાફ કેવી રીતે રાખવો, ગ્રાહકો સાથે કેવી રીતે વાતચીત કરવી અને સમસ્યાઓના કિસ્સામાં શું કરવું.
ઘટેલું જોખમ—ફ્રેન્ચાઇઝી સાથે તમારા પોતાના પર નવો વ્યવસાય શરૂ કરવાનું જોખમ નોંધપાત્ર રીતે ઓછું થાય છે. કારણ કે તમે જે મોડેલ પર કામ કરી રહ્યા છો તે પહેલાથી જ સાબિત થઈ ગયું છે.
કોઈ માર્કેટિંગ બોજ નથી — મોટી બ્રાન્ડ્સ પોતાનું રાષ્ટ્રીય અને આંતરરાષ્ટ્રીય માર્કેટિંગ સંભાળે છે. ટીવી જાહેરાતો, સોશિયલ મીડિયા, એપ્લિકેશન્સ — આ બધું તેમની જવાબદારી છે. તમારે ફક્ત તમારા સ્થાનિક માર્કેટિંગ પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવાની જરૂર છે.
બેંક લોન મેળવવી સરળ છે — બેંકો અજાણ્યા વ્યવસાય કરતાં જાણીતા બ્રાન્ડની ફ્રેન્ચાઇઝીને લોન આપવામાં વધુ આરામદાયક છે.
ફ્રેન્ચાઇઝીંગના ગેરફાયદા પણ છે.
જ્યારે ફાયદા છે, ત્યારે કેટલાક પડકારો પણ છે જેને અવગણવા જોઈએ નહીં.
ઓછી સ્વતંત્રતા — તમે ફ્રેન્ચાઇઝમાં તમારી પોતાની મરજીથી કંઈપણ બદલી શકતા નથી. મેનુ બદલવા માંગો છો? ના. રંગ બદલવા માંગો છો? ના. નવી સેવા ઉમેરવા માંગો છો? પહેલા કંપનીને પૂછો. જો તમે સર્જનાત્મક છો અને વસ્તુઓ તમારી રીતે કરવાનું પસંદ કરો છો, તો આ અભિગમ ગૂંગળામણભર્યો લાગી શકે છે.
ઉચ્ચ પ્રારંભિક રોકાણ — જાણીતી બ્રાન્ડને ફ્રેન્ચાઇઝીંગ કરવું ખૂબ ખર્ચાળ છે. કેટલીક મુખ્ય બ્રાન્ડ્સને ફ્રેન્ચાઇઝીંગ કરવા માટે 20 લાખથી 1 કરોડ રૂપિયા સુધીની જરૂર પડી શકે છે. આમાં ફ્રેન્ચાઇઝ ફી, જગ્યા ભાડું, આંતરિક અને સ્ટાફ ખર્ચનો સમાવેશ થાય છે.
નફાનો હિસ્સો જરૂરી છે—તમારી માસિક કમાણીનો એક ટકાવારી કંપનીને રોયલ્ટી તરીકે ચૂકવવો આવશ્યક છે. આ 5% થી 15% સુધીનો હોઈ શકે છે. આનો અર્થ એ છે કે તમે તમારી મહેનતના ફળનો સંપૂર્ણ માલિક નથી.
બ્રાન્ડની ભૂલો પણ તમને અસર કરે છે – જો બીજા શહેરમાં સમાન બ્રાન્ડના આઉટલેટ પર વિવાદ ઊભો થાય છે, તો તે તમારા સ્ટોરને અસર કરી શકે છે. તમે બ્રાન્ડની છબી સાથે સંકળાયેલા છો, પછી ભલે તે સારી હોય કે ખરાબ.
તમારા માટે ફ્રેન્ચાઇઝી કોણ યોગ્ય છે?
ફ્રેન્ચાઇઝીંગ દરેક માટે નથી. તે એવા લોકો માટે છે જેઓ વ્યવસાય શરૂ કરવા માંગે છે પરંતુ શરૂઆતથી શરૂ કરવાની હિંમત કે અનુભવ ધરાવતા નથી. જો તમારી પાસે પૈસા હોય, થોડી ધીરજ હોય અને તમે એક નિર્ધારિત માળખામાં કામ કરી શકો, તો ફ્રેન્ચાઇઝીંગ તમારા માટે એક સારો વિકલ્પ હોઈ શકે છે.
તે એવા લોકો માટે પણ ઉત્તમ છે જેઓ એવા શહેર કે નગરમાં રહે છે જ્યાં બ્રાન્ડની હજુ સુધી હાજરી નથી. આ કિસ્સામાં, તમારી પાસે તૈયાર બજાર છે, ફક્ત તેને ખોલવાની રાહ જોઈ રહ્યા છો.
પરંતુ જો તમને કંઈક અનોખું બનાવવાની ઇચ્છા હોય, અને લોકો તમને તમારા નામથી ઓળખે – તો ફ્રેન્ચાઇઝી તમને સંતુષ્ટ ન પણ કરી શકે.
ફ્રેન્ચાઇઝ ખરીદતા પહેલા આ કરવાનું ભૂલશો નહીં
જો તમે ફ્રેન્ચાઇઝી લેવાનું વિચારી રહ્યા છો, તો કેટલાક મહત્વપૂર્ણ પગલાં છે જે તમને નોંધપાત્ર નુકસાનથી બચાવી શકે છે.
પ્રથમ, તમારું સંશોધન કરો. બજારમાં ઘણી છેતરપિંડી કરતી કંપનીઓ છે જે ફ્રેન્ચાઇઝીના નામે પૈસા ઉડાવે છે. ફ્રેન્ચાઇઝી ખરીદતા પહેલા, કંપનીની પ્રતિષ્ઠા તપાસો, તેના ભૂતપૂર્વ ફ્રેન્ચાઇઝ ભાગીદારો સાથે વાત કરો અને તેમના અનુભવ વિશે જાણો.
બીજું, કરાર કાળજીપૂર્વક વાંચો. વકીલ દ્વારા તેની સમીક્ષા કરાવો. કેટલીક કંપનીઓ એવી શરતો લાદે છે જે પછીથી સમસ્યારૂપ બની શકે છે – જેમ કે કરાર સમાપ્ત કરવા માટે ભારે દંડ.
ત્રીજું, તમારા સ્થાન અને બજારને સમજો. મુંબઈમાં કામ કરતી બ્રાન્ડ તમારા શહેરમાં કામ કરતી હોય તે જરૂરી નથી. પહેલા તમારા વિસ્તારમાં ગ્રાહકોની પસંદગીઓ અને જરૂરિયાતોને સમજો.
ચોથું, નાણાકીય બાબતોની ગણતરી કરો. ઓછામાં ઓછા છ મહિનાના સંચાલન ખર્ચ રાખો, ફક્ત ફ્રેન્ચાઇઝ ફી જ નહીં. ઘણા લોકો શરૂઆતમાં જ પૈસા ખતમ કરી દે છે.
ભારતમાં ફ્રેન્ચાઇઝીની તકો
ભારત એક મોટું અને ઝડપથી વિકસતું બજાર છે. ઘણા ઉત્તમ ફ્રેન્ચાઇઝ વિકલ્પો છે. ખાદ્ય અને પીણા ક્ષેત્રમાં, અમૂલ, સબવે અને વાહ! મોમો જેવી બ્રાન્ડ્સ છે. શિક્ષણ ક્ષેત્રમાં, BYJU’s, Kidzee અને Eurokids જેવા નામો છે. આરોગ્યસંભાળ ક્ષેત્રમાં ફ્રેન્ચાઇઝી ઓફર કરતી ઘણી કંપનીઓ પણ છે.
સૌથી મહત્વની બાબત એ છે કે મોટી બ્રાન્ડ્સ હવે ટાયર-2 અને ટાયર-3 શહેરોમાં તેમની હાજરી સ્થાપિત કરવા માંગે છે. તેથી, જો તમે નાના શહેરમાં છો, તો આ તમારા માટે એક શ્રેષ્ઠ તક હોઈ શકે છે.